DRVOPRERAĐIVAČKI SEKTOR

Dosadašnji razvoj sektora

Drvna industrija je u BiH (i Regiji SI BiH) odavno formirana privredna grana. Jedno od najstarijih i najvećih preduzeća drvne industrije „Konjuh“ Živinice osnovano je još 1885. godine. Historijski izvori govore je 1912. godine u BiH bilo 30 velikih industrijskih pilana, 30 manjih i 120 običnih pilana potočara. U godinama neposredno pred Prvi svjetski rat drvna industrija je zapošljavala oko 22.000 radnika i namještenika, među kojima je značajan broj iz zemalja Zapadne i Srednje Evrope (Austrijanaca, Čeha, Italijana).

Prije raspada ex-Jugoslavije kompanije iz sektora drvne industrije bile su poznate širom svijeta. Tih godina u okviru šumsko–industrijskog preduzeća „Šipad“ bilo je razvijeno čak 220 proizvodnih programa. Preduzeće drvne industrije „Konjuh“ Živinice podiglo je najveći kapacitet – tvornicu stolova u Evropi (500.000 komada, uz još i tvornicu stolica 400.000 komada), a „Krivaja“ Zavidovići najveću tvornicu za proizvodnju tokarenih stolica (masivnih sjedišta).

Bosna i Hercegovina je osamdesetih godina 20. vijeka bila drugi po veličini evropski izvoznik namještaja (poslije Italije), sa neto deviznim efektom izvoza od oko 220 miliona dolara godišnje. Godišnja proizvodnja dostizala je vrijednost od 1,8 milijardi dolara, a ona se, sa oko 60.000 radnika, ostvarivala u oko 200 različitih proizvodnih kapaciteta i to:

Trenutno stanje

Osnovne karakteristike drvne industrije regiona SI BiH, koje su relevantne za CREDO projekt, su:

Prema istraživanjima rađenim u okviru CREDO projekta, procjena je da području koje obuhvata SI BiH trenutno posluje preko 300 privrednih subjekata u sektoru drvne industrije, proizvodeći široku lepezu proizvoda i usluga od usluga u šumarstvu i primarne prerade drveta do proizvodnje visokokvalitetne građevinske stolarije, konstrukcionog drveta, lijepljenih ploča, masivnog i tapaciranog namještaja.

U poslijeratnom periodu, u drvnoj industriji regije SI BiH uočeni su i sljedeći problemi:

Rezultati ankete

MSP-a u drvnom industrijskom sektoru su prisutna u većini općina/opština SI BiH. Anketom koja je provedena u inicijalnoj fazi CREDO projekta u 2007. godini u drvnoj industriji obuhvaćena je 51 firma veličine 2–500 zaposlenih (posječna veličina 52 radnika). Anketom su obuhvaćene firme iz 22 opštine Regije (uključivo i Brčko Distrikt) i to: 6 firmi iz Srebrenika, 5 iz Čelića, četiri iz Orašja, po tri iz Kladnja, Brčko Distrikta, Zvornika, Gradačca, Modriče, Kalesije i Gračanice, po dvije iz Šamca, Han Pijeska, Milića i Bratunce, te po jedna iz Tuzle, Bos. Broda, Petrova, Pelagićeva, Šekovića, Srebrenice, Sapne i Bijeljine.

Po strukturi vlasništva gotovo u cjelini (50) firme su u privatnom vlasništvu, te jedna u mješovitom. Dominantan je oblik organizovanosti DOO (47 firmi), a ostalo su samostalne zanatske radnje i DD. S obzirom na stanje tehnologije treba istaći da relativno mali broj firmi (13, ili 25,5%) ima ugrađenu savremenu tehnologiju, vrlo mali broj je firmi certificiran (5 ili 9,8%), a četiri firme su u pripremi za postizanje certifikata (7,8%).

Na osnovu prikupljenih podataka o ekonomsko–finansijskim rezultatima, može se zaključiti da su oni u okviru analiziranih industrijskih sektora izabranog uzorka vrlo značajni. Naime, drvna industrija prema kumulativu poslovnih rezultata za period 2003–2006. rangirana je kako slijedi:

Prioritetne aktivnosti

Prema srednjoročnoj strategiji razvoja BiH, u drvnoj industriji kao prioritetne aktivnosti u narednom periodu, koje su relevantne i za regiju SI BiH definirani su:

Na osnovu kvalitativne analize sektora drvne industrije u regiji SI BiH definisane su i sljedeće specifične aktivnosti:

Regionalni odbor za sektor drvoprerađivačke industrije

U skladu sa sa usvojenom metodologijom rada u sektorima u okviru CREDO projekta, formiran je Regionalni odbor za sektor drvoprerađivačke industrije SI BiH. Sektorski odbori su zamišljeni i formirani kao tijelo sastavljeno od 8-10 najvažnijih aktera iz određenog sektora, sa prostora cijele SI regije, iz različitih faza lanca vrijednosti, koji imaju snagu i volju da zajednički rade na poboljšanju situacije u sektoru.

To je, praktično, pogled iznutra, odnosno, iz samog sektora na sektorske probleme i ograničenja, ali i na mogućnosti i rješenja. Pored tima NERDA-e, odbori su u svom radu imali i podršku međunarodnih konsultanata za procese razvoja i marketing, kao i međunarodnog i domaćeg sektorskog eksperta.

Sastav Odbora:

Regionalni Odbor za drvoprerađivačku industriju SI ekonomske regije čine predstavnici sektora sa područja cijele SI BiH – Tuzle, Gračanice, Živinica, Orašja, Kladnja, Milića, Han Pijesak, Brčkog, od čega su većina direktori ili vlasnici privatnih firmi iz sektora, uz učešće predstavnika javnog sektora. Struktura Odbora:

Osnovni ciljevi, odn. zadaci Odbora su: prije svega, uspostavljanje saradnje i izgradnja povjerenja između MSP-a i drugih aktera drvoprerađivačke industrije u SI BiH. Zatim, analiza situacije u sektoru i identifikacija osnovnih prepreka bržem razvoju sektora u SI regiji, te identifikacija mogućnosti i rješenja za otklanjanje prepreka na lokalnom nivou i za brži rast sektora.

Tokom prve faze CREDO projekta, od prvog sastanka Odbora, 23. aprilu 2008, održanom u NERDA-i u Tuzli, pa do kraja 2008. godine, odbor je održao ukupno šest formalnih sjednica, uključujući i dvije zajedničke sjednice svih odbora. Svaka od sjednica imala je svoju strukturu, svoju temu i ciljeve. Osnovni rezultat rada Odbora u 2008. godini je identifikacija gapova odn. nedostataka u drvnom sektoru u SI BiH i usvajanje plana aktivnosti za prevazilaženje ovih nedostataka tokom druge faze CREDO II u 2009. i 2010. godini.

Gap analiza u sektoru drvoprerađivačke industrije SI BiH identifikovala je sljedeće osnovne nedostatke koji se mogu prevazići lokalnim akcijama:

Rezultati odbora u 2009. godini

Radeći u skladu sa planom aktivnosti za prevazilaženje ovih nedostataka, odbor je, u okviru 2009. godine ostvario sljedeće rezultate:

Razvojni fond

Važno je naglasiti da je u CREDO II fazi, malim i srednjim preduzećima (MSP) i drugim akterima iz sektora drvoprerađivačke industrije SI BiH na raspolaganje stavljen Razvojni fond, finansijski instrument CREDO projekta, koji daje mogućnost izuzetno povoljnog finansiranja razvojnih i inovativnih programa i projekata iz ovog sektora.